ترازنامه چیست و شامل چه اقلامی میشود؟
ترازنامه چیست؟
در ابتدا اشاره میکنیم که ترازنامه چیست : یک صورت مالی است که تصویری فوری از وضعیت مالی یک شرکت در یک مقطع زمانی خاص، معمولاً در پایان یک دوره گزارشگری مانند یک ماهه، سه ماهه یا سال ارائه میکند. ترازنامه داراییها، بدهیها و حقوق صاحبان سهام شرکت را خلاصه میکند و اطلاعاتی در مورد سلامت مالی و نقدینگی آن ارائه میدهد.
همچنین با معادله اساسی حسابداری نشان داده میشود:
داراییها = بدهیها + حقوق صاحبان سهام
ترازنامه به دو بخش اصلی تقسیم میشود: بخش داراییها و بخش بدهیها و حقوق صاحبان سهام. بخش داراییها شامل کلیه داراییهای شرکت مانند وجوه نقد، حسابهای دریافتنی، موجودی کالا و دارایی، ماشین آلات و تجهیزات میباشد. بخش بدهیها و حقوق صاحبان سهام شامل کلیه بدهیهای شرکت مانند حسابهای پرداختنی، وام ها و مالیات های بدهی و همچنین حقوق صاحبان سهام است که نشان دهنده سود باقیمانده در دارایی ها پس از کسر بدهی ها است.
ترازنامه یک صورت مالی مهم برای سرمایهگذاران، اعتباردهندگان و سایر ذینفعان است زیرا تصویری از سلامت مالی و نقدینگی یک شرکت ارائه میدهد. میتوان از آن برای تعیین توانایی شرکت در پرداخت بدهیهایش، سطح بدهی و عملکرد مالی کلی آن استفاده کرد.
اقلام ترازنامه چیست؟
۱. داراییها در ترازنامه
در بخش داراییها، حسابها از بالا به پایین به ترتیب نقدینگی، یعنی بر اساس میزان سهولت تبدیل دارایی به پول نقد فهرست میشوند. داراییها به دو قسمت داراییهای جاری، یعنی داراییهایی که در طول یک سال یا کمتر به پول نقد تبدیل میشوند، و داراییهای غیرجاری یا بلندمدت، یعنی داراییهایی که مدت زمان تبدیل آنها به پول نقد بیش از یک سال است، تقسیم میشوند.
داراییهای جاری
- پول نقد یا معادل نقد: نقدترین حالت دارایی است که میتواند در شکل اوراق خزانه، گواهی سپردهی کوتاه مدت، و ارز احتیاطی باشد؛
- اوراق بهادار قابلفروش: اوراق بهادار سهام و بدهی که برای آن بازار دست به نقد وجود دارد؛
- حسابهای قابلنقد: پولی است که مشتریان به شرکت بدهکارند که شاید شامل مستمری برای حسابهای مشکوک باشد؛ چرا که میتوان همیشه انتظار داشت تعدادی از مشتریان دیون خود را پرداخت نکنند؛
- موجودی کالا: کالاهای موجود برای فروش که دارای هزینهی کمتر یا قیمت پایینی در بازار هستند؛
- مخارج پیشپرداختشده: مبالغی که پیش از این برای آنها هزینه شده است مثلا بیمه، قراردادهای تبلیغ یا اجاره.
داراییهای غیر جاری
- سرمایهگذاریهای بلند مدت: اوراق بهاداری که تا سال بعد نقدشدنی نخواهند بود؛
- داراییهای ثابت: داراییهایی ازجمله زمین، ماشینآلات، تجهیزات، ساختمان و سایر داراییهای با دوام؛
- داراییهای نامشهود: داراییهای غیرفیزیکی اما ارزشمند از قبیل مالکیت معنوی و سرقفلی. در مجموع داراییهای نامشهود تنها زمانی در ترازنامه آورده میشوند که توسط سازمان کسب شده باشند تا اینکه درون سازمان توسعه داده شده باشند؛ ارزش این داراییها ممکن است به شدت دستکم گرفته شود.
۲. بدهیها در ترازنامه
بدهی دیونی است که شرکت باید به طرفهای خارج از سازمان بپردازد و میتوانند طلب تأمینکنندگان، سود اوراق قرضهی صادره به طلبکاران، اجارهبها، تسهیلات و حقوق و دستمزد باشد. بدهی جاری بدهیهایی هستند که موعد سررسید آنها در طی یک سال است و بر اساس تاریخ سررسید فهرست میشوند.
بدهیهای جاری
- بخش فعلی بدهیهای بلند مدت؛
- بدهی بانکی؛
- سود قابلپرداخت؛
- اجاره، مالیات، تسهیلات؛
- دستمزدهای قابلپرداخت؛
- پیشپرداخت به مشتریان؛
- سود سهام قابلپرداخت.
بدهیهای غیر جاری
- دیون بلندمدت: سود و اصل اوراق قرضهی صادره؛
- بدهیهای مالیاتی تعلیقشده: مالیاتهای افزوده شده که تا سال آینده پرداخت نخواهند شد.
بعضی از بدهیها در ترازنامه آورده نمیشوند. اجارهی عملیاتی نمونهای از این دست بدهیهاست.
۳. حقوق صاحبان سهام در ترازنامه
در واقع حقوق صاحبان سهام بخشی از ترازنامه است که نشاندهنده سود باقیمانده در داراییهای یک شرکت پس از کسر بدهیهای آن است. حقوق صاحبان سهام را میتوان به عنوان دارایی خالص یا حقوق صاحبان سهام نیز نامید. و نشاندهنده بخشی از ارزش یک شرکت است که به صاحبان آن نسبت داده میشود.
بخش حقوق صاحبان سهام ترازنامه شامل چندین حساب است، مانند:
- سهام عادی: این نشاندهنده ارزش اسمی سهام، سهام عادی منتشر شده توسط شرکت است.
- سرمایه پرداخت شده اضافی: این مقدار سرمایهای است که توسط سهامداران بیش از ارزش اسمی سهام عادی است.
- سود انباشته: این نشاندهنده سود انباشته شرکت است که به عنوان سود سهام بین سهامداران توزیع نشده است.
- سهام خزانه: این نشاندهنده سهام خود شرکت است که بازخرید کرده و در خزانه خود نگهداری میکند.
- سایر درآمدهای جامع انباشته: سود یا زیان انباشتهای را نشان میدهد که در محاسبه سود خالص لحاظ نمیشود، مانند سودها یا زیانهای تحقق نیافته سرمایهگذاریها یا تعدیلات تبدیل ارز خارجی.
بخش حقوق صاحبان سهام ترازنامه اطلاعات مهمی در مورد سلامت مالی یک شرکت و توانایی آن در ایجاد بازده برای سهامدارانش ارائه میدهد. سرمایهگذاران و تحلیلگران اغلب از بخش حقوق صاحبان سهام برای محاسبه نسبتهای مالی مختلف مانند بازده حقوق صاحبان سهام و نسبت پرداخت سود سهام برای ارزیابی سودآوری و قدرت مالی شرکت استفاده میکنند.
